M¹ng l­íi gi¸o dôc m«i tr­êng ViÖt Nam

Chµo mõng sù ra ®êi cña M¹ng l­íi Gi¸o dôc B¶o tån

Gs. Hoµng Hße

Nh÷ng n¨m gÇn ®©y c«ng t¸c gi¸o dôc m«i tr­êng ®· ®­îc x· héi rÊt quan t©m. NhiÒu tæ chøc trong n­íc vµ ngoµi n­íc, nhiÒu ®oµn thÓ quÇn chóng, nhiÒu nhµ khoa häc ®· tÝch cùc ho¹t ®éng b¶o vÖ m«i tr­êng vµ tham gia c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc m«i tr­êng. M¹ng l­íi Gi¸o dôc M«i tr­êng ViÖt nam ®­îc h×nh thµnh tõ n¨m 1995 ®· ®­îc Bé Khoa hoc-c«ng nghÖ m«i tr­êng b¶o trî. M¹ng l­íi ®· cã nhiÒu ho¹t ®éng rÊt ®a d¹ng vµ thiÕt thùc.

Gi¸o dôc b¶o tån lµ mét bé phËn quan träng trong gi¸o dôc m«i tr­êng. ë ViÖt Nam hiÖn nay, c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc b¶o tån tËp trung chñ yÕu ë C¸c V­ên quèc gia (VQG) vµ c¸c Khu B¶o tån Thiªn nhiªn (KBTTN). C¸c VQG nh­: Ba V×, C¸t Bµ, Tam ®¶o, B¹ch m·, Yok §«n, C¸t tiªn, BÕn En; c¸c KBTTN nh­: Vô Quang, Pï M¸t, Xu©n Thuû, §ång th¸p, ®Æc biÖt lµ V­ên quèc gia Cóc Ph­¬ng tõ ngµy thµnh lËp ®Õn nay ®· lµ n¬i tÝch cùc thùc hiÖn nhiÒu ho¹t ®éng gi¸o dôc b¶o tån, coi ®ã lµ nhiÖm vô quan träng hµng ®Çu cña m×nh. T¹i nhiÒu n¬i, ho¹t ®éng gi¸o dôc b¶o tån rÊt phong phó vµ ®a d¹ng, thiÕt thùc, phï hîp víi tõng ®èi t­îng: c¸n bé lµm viÖc t¹i c¸c c¬ quan Nhµ n­íc, nh©n d©n sèng trong vµ xung quanh c¸c VQG vµ KBTTN, gi¸o viªn vµ häc sinh, du kh¸ch. Hµng n¨m, ®· cã hµng v¹n ng­êi tham gia vµo c¸c ho¹t ®éng cã ý nghÜa nµy. KÕt qu¶ cña ho¹t ®éng nµy ®· gãp phÇn quan träng vµo thay ®æi nhËn thøc, lµm cho mäi ng­êi cã tr¸ch nhiÖm h¬n ®èi víi b¶o vÖ thiªn nhiªn m«i tr­êng.

C¸c Dù ¸n trong n­íc vµ quèc tÕ thùc hiÖn t¹i c¸c VQG vµ KBTTN ®· triÓn khai nhiÒu ho¹t ®éng gi¸o dôc b¶o tån rÊt cã kÕt qu¶ t¹i Cóc Ph­¬ng, B¹ch M·, Ba V×, Tam §¶o, C¸t tiªn, C¸t Bµ,... Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, nhiÒu tr­êng häc, nhiÒu ViÖn nghiªn cøu, nhiÒu Héi quÇn chóng ®· tham gia gi¸o dôc b¶o tån. §Æc biÖt, Ph©n héi c¸c V­ên Quèc gia vµ Khu B¶o tån Thiªn nhiªn, Héi L©m nghiÖp ViÖt Nam ®· tÝch cùc ho¹t ®éng trong lÜnh vùc gi¸o dôc b¶o tån nh­ më nhiÒu líp tËp huÊn vÒ B¶o tån thiªn nhiªn vµ Du lÞch sinh th¸i cho c¸n bé vµ nh©n d©n sèng t¹i nhiÒu VQG vµ vïng ®Öm.

Tuy nhiªn, ho¹t ®éng gi¸o dôc b¶o tån hiÖn nay ë n­íc ta cßn ch­a ®¸p øng ®­îc yªu cÇu, cßn rÊt ph©n t¸n, chÊt l­îng gi¸o dôc ch­a cao, kÕt qu¶ cßn h¹n chÕ.

V× vËy, sù h×nh thµnh M¹ng l­íi Gi¸o dôc b¶o tån, mét bé phËn trong M¹ng l­íi gi¸o dôc M«i tr­êng ViÖt nam, lµ mét nhu cÇu bøc xóc hiÖn nay.

Ngµy 21-22/06/2000, t¹i cuéc héi th¶o gi¸o dôc b¶o tån, M¹ng l­íi Gi¸o dôc b¶o tån - CEN ®· chÝnh thøc ra ®êi. §©y lµ M¹ng l­íi ra ®êi sau cïng trong sè 10 M¹ng l­íi thuéc M¹ng l­íi gi¸o dôc m«i tr­êng ViÖt nam. Môc ®Ých cña M¹ng l­íi lµ phèi hîp hµnh ®éng cña nhiÒu tæ chøc (kÓ c¶ c¸c tæ chøc ChÝnh phñ vµ phi ChÝnh phñ, trong n­íc vµ n­íc ngoµi) vµ c¸c c¸ nh©n ho¹t ®éng trong lÜnh vùc gi¸o dôc b¶o tån t¹i c¸c VQG vµ KBT, trao ®æi kinh nghiÖm víi nhau, häc hái lÉn nhau nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ vµ chÊt l­îng cña gi¸o dôc b¶o tån.

Trong t­¬ng lai, víi sù tån t¹i vµ ho¹t ®éng cña M¹ng l­íi gi¸o dôc b¶o tån vµ sù hîp t¸c chÆt chÏ cña c¸c tæ chøc trong vµ ngoµi n­íc, c¸c c¸ nh©n lµm viÖc trong lÜnh vùc gi¸o dôc b¶o tån, ch¾c ch¾n c«ng t¸c gi¸o dôc b¶o tån ë ViÖt Nam sÏ ®¹t ®­îc nh÷ng kÕt qu¶ tèt ®Ñp.

Héi th¶o gi¸o dôc b¶o tån

§ç ThÞ Thanh HuyÒn

Víi sù hç trî tµi chÝnh cña Ch­¬ng tr×nh Tµi trî nhá cña Ng©n hµng thÕ giíi (WB) vµ tæ chøc §éng Thùc VËt ThÕ Giíi (FFI), Trung t©m M«i tr­êng, Du lÞch vµ Ph¸t triÓn (CETD) phèi hîp víi M¹ng l­íi Gi¸o dôc M«i tr­êng ViÖt Nam ®· tæ chøc Héi th¶o Gi¸o dôc b¶o tån vµo ngµy 21-22/06/2000 t¹i ViÖn §iÒu tra Qui ho¹ch rõng (FIPI), km 13 Thanh Tr× - Hµ Néi. 51 ®¹i biÓu tham dù Héi th¶o (10 ®¹i biÓu n­íc ngoµi vµ 41 ®¹i biÓu ViÖt Nam) gåm: L·nh ®¹o vµ nh©n viªn cña: Trung t©m M«i tr­êng, du lÞch vµ ph¸t triÓn, Ph©n héi C¸c V­ên Quèc gia vµ Khu b¶o tån thiªn nhiªn, M¹ng l­íi gi¸o dôc M«i tr­êng ViÖt Nam, ViÖn sinh th¸i vµ tµi nguyªn sinh vËt- Trung t©m Khoa häc tù nhiªn vµ c«ng nghÖ Quèc gia, Trung t©m M«i tr­êng vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng, ViÖn §iÒu tra Qui ho¹ch rõng, Trung t©m tµi nguyªn vµ M«i tr­êng rõng thuéc FIPI, c¸c V­ên Quèc gia vµ Khu B¶o tån Thiªn nhiªn ViÖt Nam, c¸c dù ¸n trong n­íc vµ quèc tÕ cã liªn quan ®Õn lÜnh vùc b¶o tån; nh÷ng ng­êi lµm c«ng t¸c gi¸o dôc; vµ c¸c phãng viªn b¸o chÝ, ®µi truyÒn h×nh ViÖt Nam vµ ®µi truyÒn h×nh Hµ Néi

Nh©n cuéc héi th¶o nµy, M¹ng l­íi Gi¸o dôc B¶o tån (CEN) thuéc m¹ng l­íi Gi¸o dôc M«i tr­êng ViÖt Nam chÝnh thøc ra m¾t. Néi dung cña cuéc héi th¶o nµy lµ vÒ gi¸o dôc b¶o tån vµ bµn quy chÕ, tæ chøc ho¹t ®éng cña M¹ng l­íi Gi¸o dôc B¶o tån võa míi ra ®êi.

Khai m¹c héi th¶o lµ bµi ph¸t biÓu cña GS. Hoµng HoÌ- Gi¸m ®èc Trung t©m M«i tr­êng, Du lÞch vµ Ph¸t triÓn víi néi dung chµo mõng sù ra ®êi cña CEN. TiÕp ®ã lµ c¸c bµi ph¸t biÓu vÒ hiÖn tr¹ng c«ng t¸c gi¸o dôc b¶o tån ë ViÖt Nam hiÖn nay cña TS. NguyÔn §øc Kh¸ng- Chñ tÞch Ph©n héi c¸c V­ên Quèc gia vµ Khu B¶o tån Thiªn nhiªn; NguyÔn Nguyªn C­¬ng- Tæng th­ ký M¹ng l­íi Gi¸o dôc M«i tr­êng ViÖt nam; TS. NguyÔn Huy Phån- Phã ViÖn tr­ëng ViÖn §iÒu tra Qui ho¹ch rõng. TiÕp ®ã Héi th¶o nghe Th.s. Huúnh V¨n KÐo- Gi¸m ®èc V­ên Quèc gia B¹ch M· b¸o c¸o c«ng t¸c gi¸o dôc b¶o tån ë V­ên Quèc gia B¹ch M·. Sau ®ã lµ b¸o c¸o vÒ gi¸o dôc m«i tr­êng/ gi¸o dôc b¶o tån cña WWF do NguyÔn Mü H¹nh- c¸n bé gi¸o dôc b¶o tån WWF tr×nh bµy; b¸o c¸o vÒ c¸c ch­¬ng tr×nh Gi¸o dôc b¶o tån t¹i c¸c V­ên Quèc gia vµ Khu B¶o tån Thiªn nhiªn ViÖt Nam ®· ®­îc thùc hiÖn bëi VNPPA do Masahisha Arai chuyªn gia JICA tr×nh bµy; b¸o c¸o vÒ nh÷ng kinh nghiÖm trong c«ng t¸c gi¸o dôc b¶o tån cña dù ¸n b¶o tån Cóc Ph­¬ng do Vò ThÞ Quyªn- §iÒu phèi viªn dù ¸n tr×nh bµy.

Buæi chiÒu ngµy 21/06/2000, héi th¶o chia thµnh hai nhãm vµ th¶o luËn vÒ (1) Gi¸o dôc b¶o tån cho ng­êi lín vµ häc sinh c¸c cÊp, vµ (2) Gi¸o dôc b¶o tån cho kh¸ch du lÞch. C¶ hai nhãm ®· lµm viÖc tÝch cùc vµ ®· ®­a ra c¸c kÕt luËn vÒ nh÷ng t¸c ®éng cña tõng nhãm ®èi t­îng ®Õn c¸c V­ên Quèc gia vµ Khu B¶o tån Thiªn nhiªn, c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc ­u tiªn, c¸c ph­¬ng ph¸p vµ ph­¬ng tiÖn hç trî cho c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc, sù hîp t¸c vµ phèi hîp hµnh ®éng cña c¸c tæ chøc vµ c¸ nh©n trong qu¸ tr×nh gi¸o dôc du kh¸ch. VÊn ®Ò gi¸o dôc b¶o tån cho c¸c c¸n bé, nh÷ng nhµ ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch ®· ®­îc th¶o luËn s«i næi t¹i Héi th¶o vµ ®i ®Õn kÕt luËn lµ viÖc gi¸o dôc cho c¸c ®èi t­îng nµy lµ rÊt cÇn thiÕt nh­ng còng rÊt khã kh¨n; vµ cã thÓ thùc hiÖn ®­îc nÕu c¸c c¸n bé gi¸o dôc t×m ®­îc biÖn ph¸p phï hîp.

Héi th¶o còng ®· th¶o luËn vµ thèng nhÊt vÒ qui chÕ ho¹t ®éng cña CEN vµ néi dung ho¹t ®éng cña CEN trong giai ®o¹n 2000-2005 ®ång thêi bÇu ra ban ®iÒu hµnh cña CEN.

Sau khi ®i tham quan b¶o tµng vµ khu rõng c©y mÉu cña FIPI, c¸c ®¹i biÓu lªn ®­êng ®i V­ên Quèc gia Cóc Ph­¬ng.

Ngµy 22/06/2000, ®oµn ®i th¨m B¶o tµng Cóc Ph­¬ng vµ Trung t©m Du kh¸ch V­ên Quèc gia Cóc Ph­¬ng. T¹i ®©y, ®oµn ®· ®­îc nghe c¸c c¸n bé dù ¸n b¶o tån Cóc Ph­¬ng tr×nh bµy vÒ c¸c ch­¬ng tr×nh cña dù ¸n, c¸c ho¹t ®éng cña dù ¸n (trong ®ã cã mét vë kÞch vµ mét vë rèi do c¸c nh©n viªn dù ¸n tù biªn, tù diÔn). Tr­íc khi nghØ tr­a, ®oµn ®i th¨m Trung t©m Nghiªn cøu sinh th¸i vµ B¶o tån rïa.

Buæi chiÒu ®oµn ®i th¨m §éng ng­êi x­a vµ Trung t©m Cøu hé linh tr­ëng.

Héi th¶o Gi¸o dôc b¶o tån ®· thµnh c«ng tèt ®Ñp vµ ®¸nh dÊu sù ra ®êi cña CEN.

Gi¸o dôc b¶o tån trong
M¹ng l­íi Gi¸o dôc m«i tr­êng ViÖt Nam

NguyÔn Nguyªn C­¬ng

Vµo cuèi n¨m 1992, trong khu«n khæ cña Ch­¬ng tr×nh M«i tr­êng Liªn Hîp Quèc (UNEP), M¹ng l­íi §µo t¹o M«i tr­êng bËc ®¹i häc khu vùc Ch©u ¸ - Th¸i B×nh D­¬ng (NETTLAP) ®­îc h×nh thµnh vµ ngay sau ®ã, ViÖt Nam ®· ®­îc mêi tham gia víi t­ c¸ch lµ thµnh viªn chÝnh thøc cña M¹ng l­íi (NETTLAP). Ban ®Çu M¹ng l­íi cña ViÖt Nam bao gåm 14 thµnh viªn lµ c¸c c¬ quan qu¶n lý vµ nghiªn cøu khoa häc vÒ b¶o vÖ m«i tr­êng do PTS. NguyÔn Ngäc Sinh lµm ®iÒu phèi viªn M¹ng l­íi. §Õn nay, sè l­îng thµnh viªn ®· t¨ng ®¸ng kÓ, gÇn 700 thµnh viªn, bao gåm: 202 tiÕn sü, 58 th¹c sü vµ h¬n 400 kü s­, cö nh©n... M¹ng l­íi ®­îc h×nh thµnh víi sù ho¹t ®éng cña c¸c TiÓu ban chuyªn m«n: (1) Ho¸ chÊt ®éc vµ chÊt th¶i nguy hiÓm; (2) M«i tr­êng biÓn; (3) Kinh tÕ m«i tr­êng; (4) Gi¸o dôc vµ ®µo t¹o c¸c cÊp; (5) Gi¸o dôc vµ ®µo t¹o m«i tr­êng céng ®ång; (6) Gi¸o dôc m«i tr­êng víi søc khoÎ céng ®ång; (7) Gi¸o dôc vµ ®µo t¹o vÒ §a d¹ng sinh häc; (8) M«i tr­êng c«ng nghiÖp vµ ®« thÞ; (9) Gi¸o dôc M«i tr­êng nh©n v¨n; (10) Gi¸o dôc B¶o tån. Cã thÓ nãi, M¹ng l­íi ra ®êi phï hîp víi mét trong nh÷ng ch­¬ng tr×nh hµnh ®éng cña KÕ ho¹ch Quèc gia vÒ M«i tr­êng vµ Ph¸t triÓn L©u bÒn 1991 - 2000.

Môc tiªu cña M¹ng l­íi Gi¸o dôc M«i tr­êng ViÖt Nam ®­îc ®Ò ra lµ: "X©y dùng chiÕn l­îc gi¸o dôc, ®µo t¹o vÒ m«i tr­êng cña ViÖt Nam, thèng nhÊt qu¶n lý, phèi hîp, trî gióp vµ hîp t¸c trong n­íc vµ n­íc ngoµi ®Ó dÇn tõng b­íc ®¸p øng ®­îc c«ng t¸c gi¸o dôc, ®µo t¹o vÒ m«i tr­êng trong c¶ n­íc vµ gãp phÇn hîp t¸c víi M¹ng l­íi ®µo t¹o m«i tr­êng bËc ®¹i häc khu vùc ch©u ¸ - Th¸i B×nh D­¬ng (NETTLAP)".

Tõ khi thµnh lËp ®Õn nay, M¹ng l­íi ®· tæ chøc rÊt nhiÒu ho¹t ®éng gi¸o dôc m«i tr­êng thiÕt thùc nh­ tæ chøc diÔn ®µn, héi nghÞ, héi th¶o, tËp huÊn vÒ gi¸o dôc m«i tr­êng. C¸c thµnh viªn M¹ng l­íi ®· th­êng xuyªn tham gia gi¶ng d¹y c¸c néi dung vÒ qu¶n lý, khoa häc, gi¸o dôc m«i tr­êng cho c¸c ®èi t­îng c¸n bé qu¶n lý nhµ n­íc, c¸c doanh nghiÖp, c¸c tæ chøc ®oµn thÓ x· héi trªn toµn quèc. §Æc biÖt trong n¨m 1999, M¹ng l­íi ®· tham gia x©y dùng §Ò ¸n "§­a gi¸o dôc m«i tr­êng vµo hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n" tr×nh ChÝnh phñ nh»m thùc hiÖn ChØ thÞ 36-CT /TW cña Ban chÊp hµnh Trung ­¬ng §¶ng vÒ "T¨ng c­êng c«ng t¸c b¶o vÖ m«i tr­êng trong thêi kú c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc".

Trong c«ng t¸c b¶o vÖ m«i tr­êng, néi dung vÒ ®a d¹ng sinh häc vµ gi¸o dôc b¶o tån lµ mét trong nh÷ng vÊn ®Ò ®Æc biÖt ®· thu hót ®­îc sù quan t©m cña c¸c ngµnh liªn quan vµ ®Æc biÖt lµ sù quan t©m cña §¶ng vµ Nhµ n­íc. Víi tÇm quan träng vÒ kinh tÕ vµ v¨n ho¸ cña ®a d¹ng sinh häc, ViÖt Nam ®· tiÕn hµnh tõng b­íc ®Ó b¶o tån c¸c nguån tµi nguyªn cña m×nh. V­ên Quèc gia Cóc Ph­¬ng ®­îc thµnh lËp tõ n¨m 1962 vµ tõ ®ã ®Õn nay ®· cã 107 khu b¶o tån thiªn nhiªn trong ®ã cã 11 v­ên quèc gia, 64 khu dù tr÷ thiªn nhiªn, 32 khu lÞch sö, v¨n ho¸, m«i tr­êng (theo sè thèng kª cña Côc KiÓm l©m - Bé N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng th«n) ®­îc thµnh lËp. ViÖt Nam ®· x©y dùng c¸c kÕ ho¹ch, chiÕn l­îc vÒ b¶o tån nh­: ChiÕn l­îc b¶o vÖ m«i tr­êng quèc gia (1985), KÕ ho¹ch quèc gia vÒ m«i tr­êng vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng (1991) vµ KÕ ho¹ch hµnh ®éng L©m nghiÖp nhiÖt ®íi (1991), KÕ ho¹ch hµnh ®éng §a d¹ng sinh häc (1995).v.v...

ViÖc gi¸o dôc b¶o tån ®· ®­îc c¸c c¬ quan chøc n¨ng Nhµ n­íc quan t©m tõ thËp kû 80. Mét líp tËp huÊn vÒ qu¶n lý v­ên quèc gia ViÖt Nam ®Çu tiªn ®· ®­îc tæ chøc tõ ngµy 10 -15/11/1987 t¹i V­ên Quèc gia C¸t Bµ víi sù tham gia cña c¸c nhµ khoa häc vÒ lÜnh vùc nµy thuéc c¸c c¬ quan: Uû ban khoa häc vµ kü thuËt nhµ n­íc, Uû ban khoa häc x· héi, ViÖn khoa häc ViÖt Nam, Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o, Bé L©m nghiÖp, .v.v..

Vµ tõ ®ã ®Õn nay nhiÒu vµ rÊt nhiÒu c¸c líp tËp huÊn nghiÖp vô, ®µo t¹o chuyªn m«n, héi th¶o khoa häc vÒ qu¶n lý, kü thuËt trong lÜnh vùc nµy do Bé L©m nghiÖp, Bé N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng th«n, c¸c viÖn nghiªn cøu, c¸c tr­êng ®¹i häc, c¸c c¬ quan qu¶n lý ®· tæ chøc trªn ph¹m vi c¶ n­íc.

Trong khu«n khæ cña M¹ng l­íi Gi¸o dôc M«i tr­êng ViÖt Nam, viÖc gi¸o dôc b¶o tån ®ang vµ sÏ ®­îc nhiÒu nhµ khoa häc cña nhiÒu c¬ quan, nhiÒu tæ chøc quan t©m; ®Æc biÖt sù céng t¸c, trî gióp cña c¸c tæ chøc quèc tÕ trong lÜnh vùc nµy sÏ gióp cho ViÖt Nam thùc hiÖn tõng b­íc KÕ ho¹ch Hµnh ®éng §a d¹ng Sinh häc cña ViÖt Nam nãi chung vµ ch­¬ng tr×nh b¶o tån nãi riªng.

Nh÷ng kinh nghiÖm trong c«ng t¸c gi¸o dôc b¶o tån cña
Dù ¸n b¶o tån Cóc Ph­¬ng

Vò ThÞ Quyªn

Dù ¸n b¶o tån Cóc Ph­¬ng ®­îc thµnh lËp tõ n¨m 1996 nh»m trî gióp V­ên trong c«ng t¸c b¶o tån th«ng qua 4 ch­¬ng tr×nh:

• Nghiªn cøu kinh tÕ x· héi
• Gi¸o dôc b¶o tån
• Nghiªn cøu sinh häc
• B¶o tån loµi

Ch­¬ng tr×nh n©ng cao nhËn thøc b¶o tån lµ ch­¬ng tr×nh lín nhÊt cña dù ¸n nh»m n©ng cao nhËn thøc cña ng­êi d©n ®Þa ph­¬ng vµ kh¸ch du lÞch vÒ Cóc Ph­¬ng, thiªn nhiªn vµ vÊn ®Ò b¶o tån. Ch­¬ng tr×nh bao gåm 3 phÇn:

• Ch­¬ng tr×nh CLB b¶o tån t¹i c¸c tr­êng häc
• Ch­¬ng tr×nh th«n b¶n
• Ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc du kh¸ch

Ch­¬ng tr×nh C©u l¹c bé (CLB)

Ch­¬ng tr×nh CLB t¹i c¸c tr­êng häc ®­îc thµnh lËp vµo cuèi n¨m 1996 ë mét sè tr­êng thuéc huyÖn Nho Quan. HiÖn nay ch­¬ng tr×nh ®· ph¸t triÓn snag kh¾p 4 huyÖn vïng ®Öm cña V­ên víi tæng sè 43 tr­êng, 15.300 thµnh viªn vµ 32 gi¸o viªn céng t¸c. §©y lµ mét ch­¬ng tr×nh ngo¹i kho¸, häc sinh tù nguyÖn tham gia. Mçi buæi sinh ho¹t tËp trung vµo mét chñ ®Ò vµ lång ghÐp nhiÒu ho¹t ®éng kh¸c nhau nh­ vÏ, kÓ chuyÖn, trß ch¬i, th¶o luËn v.v. cã liªn quan ®Õn néi dung cña chñ ®Ò. Ngoµi ch­¬ng tr×nh sinh ho¹t th«ng th­êng cßn cã nhiÒu c¸c ho¹t ®éng, sù kiÖn ®Æc biÖt kh¸c nh­ biÓu diÔn rèi, trång c©y, tham quan V­ên, c¸c cuéc thi, héi th¶o gi¸o viªn v.v.

§Æc biÖt c¸c thµnh viªn cña CLB cßn tham gia vµo ch­¬ng tr×nh th«n b¶n qua vë kÞch "T¸o Qu©n ®Õn chËm" do c¸c em tù s¸ng t¸c vµ biÓu diÔn. Bªn c¹nh ®ã c¸c thµnh viªn còng ®ãng gãp rÊt tÝch cùc cho tê b¸o "Rõng Xanh" cña CLB víi c¸c bµi th¬, truyÖn, c©u hái vÒ thiªn nhiªn, m«i tr­êng, V­ên quèc gia vµ c¸c vÊn ®Ò b¶o tån.

Mét néi dung rÊt quan träng trong ch­¬ng tr×nh nµy lµ ®µo t¹o nh©n viªn vµ c¸c gi¸o viªn céng t¸c. Dù ¸n th­êng xuyªn tæ chøc c¸c buæi héi th¶o tËp huÊn ®Ó n©ng cao kiÕn thøc vÒ gi¸o dôc b¶o tån cho nh©n viªn dù ¸n vµ cø hai th¸ng mét lÇn l¹i tæ chøc buæi héi th¶o tËp huÊn ®Ó n©ng cao kiÕn thøc cho c¸c gi¸o viªn céng t¸c.

Ch­¬ng tr×nh th«n b¶n

Ch­¬ng tr×nh lµng ®­îc b¾t ®Çu tõ cuèi n¨m 1998. Ch­¬ng tr×nh nµy tËp trung chñ yÕu vµo ®èi t­îng lµ ng­êi tr­ëng thµnh. Kh¸c víi ch­¬ng tr×nh CLB b¶o tån t¹i c¸c tr­êng häc, ch­¬ng tr×nh nµy ®­îc tiÕn hµnh lu©n phiªn tõ th«n nµy ®Õn th«n kh¸c víi sù céng t¸c chÆt chÏ cña chÝnh quyÒn vµ c¸c tæ chøc ®Þa ph­¬ng nh­ héi phô n÷, ®oµn thanh niªn, héi cùu chiÕn binh, v.v. HiÖn nay ch­¬ng tr×nh th«n b¶n 1 ®· kÕt thóc ë 3 huyÖn vµ ch­¬ng tr×nh 2 ®ang tiÕn hµnh ë huyÖn thø 3 víi tæng sè kho¶ng 15.000 ng­êi tham gia. Néi dung cña ch­¬ng tr×nh 1 bao gåm phÇn chiÕu phim slide vÒ gi¸ trÞ cña v­ên quèc gia Cóc Ph­¬ng, nh÷ng ®e do¹ vµ sù t¸c ®éng, vë kÞch "T¸o Qu©n ®Õn chËm" cña c¸c thµnh viªn CLB. Ch­¬ng tr×nh 2 bao gåm mét cuèn phim ng¾n vÒ Cóc Ph­¬ng vµ c¸c gi¶i ph¸p kinh tÕ ®· ®­îc mét sè hé gia ®×nh trong vïng ®Öm ¸p dông thµnh c«ng. TiÕp sau ®ã lµ phÇn th¶o luËn cña ng­êi d©n xoay quanh nh÷ng vÊn ®Ò ®­îc nªu trong cuèn phim vµ cuèi cïng lµ vë hµi kÞch "ChuyÖn nhµ «ng M¾n" do nh©n viªn cña dù ¸n thùc hiÖn.

Ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc du kh¸ch

Ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc du kh¸ch ®­îc b¾t ®Çu tõ n¨m 1999 víi viÖc x©y dùng trung t©m du kh¸ch. §©y sÏ lµ n¬i cung cÊp cho kh¸ch du lÞch th«ng tin vÒ nh÷ng gi¸ trÞ cña V­ên quèc gia Cóc Ph­¬ng, vÊn ®Ò b¶o vÖ vµ b¶o tån tr­íc khi vµo tham quan rõng ®ång thêi còng lµ n¬i diÔn ra c¸c ho¹t ®éng cña ng­êi d©n ®Þa ph­¬ng vµ ho¹c sinh khi tíi tham quan V­ên.

Mét trong nh÷ng thµnh c«ng lín nhÊt cña dù ¸n lµ ®· ®µo t¹o ®­îc mét ®éi ngò nh©n viªn ViÖt Nam cã kinh nghiÖm vµ kiÕn thøc v÷ng vÒ gi¸o dôc b¶o tån. HiÖn nay ch­¬ng tr×nh n©ng cao nhËn thøc b¶o tån Cóc Ph­¬ng hoµn toµn do nh©n viªn ViÖt Nam qu¶n lý vµ ®iÒu hµnh.

Kinh nghiÖm tõ c¸c khãa tËp huÊn gi¸o dôc m«i tr­êng

Masahisa Arai - Chuyªn gia JICA lµm viÖc t¹i VNPPA
Lª V¨n Lanh - Tæng th­ ký VNPPA

1. Giíi thiÖu

KÓ tõ khi thµnh lËp vµo n¨m 1995, ph©n Héi c¸c v­ên quèc gia vµ khu b¶o tån thiªn nhiªn ViÖt Nam (VNPPA) ®· thùc hiÖn nhiÒu ho¹t ®éng trong lÜnh vùc gi¸o dôc m«i tr­êng. VNPPA ®· hîp t¸c víi HiÖp héi c¸c V­ên quèc gia Ch©u ¢u (FNNPE) (1996-1998), Héi c¸c v­ên quèc gia NhËt B¶n, C¬ quan hîp t¸c quèc tÕ NhËt B¶n (JICA) vµ Quü Quèc tÕ vÒ B¶o vÖ Thiªn nhiªn (WWF) tæ chøc nhiÒu kho¸ tËp huÊn vÒ gi¸o dôc m«i tr­êng.

Tõ 20-31/3/2000, VNPPA cïng víi chuyªn gia JICA vµ c¸n bé gi¸o dôc m«i tr­¬ng cña WWF ®· tæ chøc hai kho¸ tËp huÊn vÒ gi¸o dôc m«i tr­êng vµ du lÞch sinh th¸i t¹i v­ên quèc gia Ba V× vµ Tam §¶o.

2. Môc ®Ých chÝnh cña khãa tËp huÊn lµ:

• T¨ng c­êng n¨ng lùc cho v­ên quèc gia vÒ lÜnh vùc du lÞch sinh th¸i vµ gi¸o dôc m«i tr­êng.
• N©ng cao nhËn thøc vµ kh¶ n¨ng thùc hµnh vÒ du lÞch sinh th¸i vµ gi¸o dôc m«i tr­êng.
• X©y dùng kÕ ho¹ch ph¸c th¶o vÒ ph¸t triÓn du lÞch sinh th¸i vµ gi¸o dôc m«i tr­êng cho V­ên.
• T¨ng c­êng mèi quan hÖ, hîp t¸c víi c¸c c«ng ty du lÞch trong ph¹m vi v­ên vÒ du lÞch sinh th¸i vµ gi¸o dôc m«i tr­êng.

3. Ph­¬ng ph¸p tËp huÊn

• Gi¶ng viªn h­íng dÉn phÇn lý thuyÕt mét c¸ch tãm t¾t sau ®ã chia häc viªn thµnh c¸c nhãm ®Ó th¶o luËn theo c¸c chñ ®Ò vµ néi dung cña bµi gi¶ng.
• Trong qu¸ tr×nh th¶o luËn nhãm, gi¸o viªn vµ trî gi¶ng cã sö dông nh÷ng kiÕn thøc vµ kinh nghiÖm thùc tÕ cña m×nh ®Ó h­íng th¶o luËn ®óng träng t©m. C¸c häc viªn tÝch cùc, chñ ®éng tham gia ®ãng gãp ý kiÕn, x©y dùng bµi gi¶ng.
• Thùc hµnh t¹i hiÖn tr­êng cña V­ên vµ ®i tham quan thùc tÕ t¹i Cóc Ph­¬ng.

4. Néi dung tËp huÊn

• Giíi thiÖu mét sè ho¹t ®éng b¶o tån thiªn nhiªn, du lÞch vµ gi¸o dôc m«i tr­êng t¹i v­ên quèc gia Tam §¶o, Ba V×.
• Giíi thiÖu vÒ ho¹t ®éng b¶o tån thiªn nhiªn ë NhËt B¶n.
• Giíi thiÖu c¸c h­íng tiÕp cËn nh»m thu hót sù tham gia cña céng ®ång ®Þa ph­¬ng vµo c¸c ho¹t ®éng b¶o tån thiªn nhiªn vµ b¶o vÖ m«i tr­êng.
• Giíi thiÖu vÒ du lÞch sinh th¸i: c¸c kh¸i niÖm (Kh¸i niÖm, qui ho¹ch, tæ chøc thùc hiÖn, vai trß cña du lÞch sinh th¸i víi b¶o tån thiªn nhiªn vµ ph¸t triÓn céng ®ång...)
• Gi¸o dôc m«i tr­êng vµ diÔn gi¶i thiªn nhiªn t¹i c¸c v­ên quèc gia vµ khu b¶o tån thiªn nhiªn (Kh¸i niÖm, ¸p dông gi¸o dôc m«i tr­êng vµo thùc tiÔn t¹i c¸c v­ên quèc gia vµ khu b¶o tån thiªn nhiªn)
• §i thùc ®Þa t¹i v­ên quèc gia Cóc Ph­¬ng: Nghe giíi thiÖu vÒ thùc tÕ gi¸o dôc m«i tr­êng vµ c¸c ho¹t ®éng diÔn gi¶i thiªn nhiªn ®ang ®­îc thùc hiÖn t¹i v­ên quèc gia Cóc Ph­¬ng vµ th¨m Dù ¸n b¶o tån Cóc Ph­¬ng vµ trung t©m du kh¸ch.

5. Mét sè kinh nghiÖm tõ c¸c khãa tËp huÊn ®· thùc hiÖn

Th«ng qua nh÷ng ho¹t ®éng ®· thùc hiÖn chóng t«i rót ra mét sè kinh nghiÖm sau:

• §Ó tæ chøc hiÖu qu¶ c¸c khãa tËp huÊn, cÇn ph¶i chän ®èi t­îng thÝch hîp tøc lµ nh÷ng ng­êi quan t©m vµ tham gia vµo nh÷ng lÜnh vùc ®­îc ®Ò cËp ®Õn trong néi dung tËp huÊn vµ sau nµy hä cã thÓ ¸p dông trong c«ng viÖc cña hä t¹i v­ên.
• Sè l­îng häc viªn cho mét khãa chØ nªn giíi h¹n ë con sè 25 ®Ó phï hîp cho ho¹t ®éng th¶o luËn nhãm.
• Do ®èi t­îng tËp huÊn lµ ng­êi lín nªn ph­¬ng ph¸p nªn ¸p dông lµ ph­¬ng ph¸p cã sù tham gia cña mäi ng­êi
• CÇn thiÕt ph¶i kÕt hîp bµi häc trªn líp víi thùc hµnh t¹i V­ên Quèc gia n¬i tæ chøc tËp huÊn vµ nghiªn cøu mét sè vÝ dô ®iÓn h×nh t¹i c¸c V­ên Quèc gia kh¸c.
• Nªn chän lùa vµ ®µo t¹o mét sè c¸n bé cã n¨ng lùc cña V­ên ®Ó hä cã thÓ lµm gi¶ng viªn trong c¸c kho¸ tËp huÊn trong t­¬ng lai.
• §Ó c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc b¶o tån cã hiÖu qu¶ cÇn x©y dùng mét ch­¬ng tr×nh mang tÝnh thùc tÕ ®èi víi ng­êi d©n ®Þa ph­¬ng.
• Hîp t¸c vµ trao ®æi quèc tÕ ®ãng mét vai trß quan träng ®Ó ®¹t ®­îc hiÖu qu¶ trong c«ng t¸c gi¸o dôc m«i tr­êng.

Gi¸o dôc m«i tr­êng/ Gi¸o dôc b¶o tån
- Nh÷ng kinh nghiÖm hiÖn tr­êng cña WWF ViÖt Nam -

NguyÔn Mü H¹nh

WWF vµ c«ng t¸c gi¸o dôc m«i tr­êng / gi¸o dôc b¶o tån

Quü Quèc tÕ vÒ B¶o vÖ Thiªn nhiªn - WWF b¾t ®Çu cã mÆt ë ViÖt Nam tõ ®Çu nh÷ng n¨m 80 vµ chÝnh thøc thµnh lËp v¨n phßng ®¹i diÖn t¹i Hµ Néi vµo n¨m 1991, ho¹t ®éng víi môc tiªu b¶o tån sù ®a d¹ng cña c¸c hÖ sinh th¸i, c¸c nguån gen vµ c¸c gièng, loµi; ®¶m b¶o sö dông bÒn v÷ng c¸c nguån tµi nguyªn thiªn nhiªn cã kh¶ n¨ng t¸i t¹o tr­íc m¾t còng nh­ l©u dµi; khuyÕn khÝch c¸c ho¹t ®éng lµm gi¶m « nhiÔm, gi¶m khai th¸c vµ tiªu dïng l·ng phÝ n¨ng l­îng vµ c¸c nguån tµi nguyªn. T¹i ViÖt Nam, WWF hiÖn ®ang ®iÒu phèi nhiÒu dù ¸n hiÖn tr­êng, hç trî tµi chÝnh vµ kü thuËt cho c¸c ho¹t ®éng nghiªn cøu t¹i thùc ®Þa, ®µo t¹o chuyªn m«n cho ®éi ngò c¸n bé lµm c«ng t¸c b¶o tån c¸c cÊp vµ phèi hîp chÆt chÏ víi c¸c c¬ quan nhµ n­íc, viÖn nghiªn cøu, c¸c tæ chøc phi chÝnh phñ ho¹t ®éng trong lÜnh vùc b¶o tån t¹i ViÖt Nam nh»m ®¸p øng ngµy cµng hiÖu qu¶ nhu cÇu vÒ b¶o tån thiªn nhiªn cña ®Êt n­íc.

Tõ cuèi nh÷ng n¨m 70, sau héi nghÞ liªn chÝnh phñ vÒ gi¸o dôc m«i tr­êng lÇn thø nhÊt (Tbilisi, 1977), WWF ®· b¾t ®Çu x©y dùng nh÷ng chiÕn l­îc vµ nh÷ng ch­¬ng tr×nh cô thÓ vÒ gi¸o dôc m«i tr­êng t¹i nhiÒu ch©u lôc. Nh÷ng nguyªn t¾c c¬ b¶n mang tÝnh chÊt ®Þnh h­íng cho c¸c ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc m«i tr­êng cña WWF lµ:

• Gi¸o dôc vÒ m«i tr­êng
• Gi¸o dôc trong (th«ng qua) m«i tr­êng
• Gi¸o dôc v× m«i tr­êng

Ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc m«i tr­êng cña WWF ViÖt Nam b¾t ®Çu ®­îc h×nh thµnh tõ n¨m 1997. Trªn c¬ së t×nh h×nh ph¸t triÓn thùc tÕ cña gi¸o dôc m«i tr­êng t¹i ViÖt Nam vµ nhu cÇu gi¸o dôc m«i tr­êng cña c¸c nhãm ®èi t­îng kh¸c nhau trong khu«n khæ c¸c dù ¸n b¶o tån do WWF thùc hiÖn t¹i nhiÒu VQG vµ khu b¶o tån thiªn nhiªn cña ViÖt Nam, ChiÕn l­îc Gi¸o dôc M«i tr­êng cña WWF ViÖt Nam (1998-2000) ®· x¸c ®Þnh râ: C¸c ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc m«i tr­êng cÇn tËp trung ­u tiªn cho c¸c VQG vµ khu b¶o tån thiªn nhiªn vµ ph¶i ®­îc lång ghÐp chÆt chÏ trong c¸c dù ¸n hiÖn tr­êng cña WWF.

Nh÷ng ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc m«i tr­êng hiÖn t¹i cña WWF

Sau gÇn 3 n¨m x©y dùng vµ thùc hiÖn, ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc m«i tr­êng cña WWF ViÖt Nam ®· triÓn khai ®­îc nh÷ng ho¹t ®éng hiÖn tr­êng sau:

• Dù ¸n t¨ng c­êng c«ng t¸c gi¸o dôc m«i tr­êng t¹i VQG C¸t Bµ, H¶i Phßng
• Ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc m«i tr­êng t¹i tr­êng häc vµ céng ®ång, khu b¶o tån thiªn nhiªn Vò Quang, Hµ TÜnh
• Ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc vµ n©ng cao nhËn thøc vÒ b¶o tån hæ, dù ¸n b¶o tån hæ t¹i HuÕ, Qu¶ng Nam vµ Kon Tum
• Ch­¬ng tr×nh n©ng cao nhËn thøc vÒ sö dông bÒn v÷ng tµi nguyªn biÓn, Hßn HÌo, Nha trang, Kh¸nh Hoµ
• Ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc m«i tr­êng cña dù ¸n b¶o tån C¸t Tiªn, VQG C¸t Tiªn, §ång Nai

• Ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc m«i tr­êng vµ n©ng cao nhËn thøc b¶o tån t¹i VQG C«n §¶o, Bµ RÞa - Vòng Tµu

• Ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc m«i tr­êng trong khu«n khæ dù ¸n b¶o tån song hµnh Phong Nha - KÎ Bµng - Hin Namno
• Ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc m«i tr­êng vµ n©ng cao nhËn thøc t¹i VQG Yok Don, dù ¸n PARC Yok Don, §¾c L¾c

Nh÷ng khã kh¨n vµ thuËn lîi

Gi¸o dôc m«i tr­êng/ gi¸o dôc b¶o tån lµ mét lÜnh vùc rÊt míi ë ViÖt Nam. Tuy nhiªn, nh÷ng ng­êi lµm c«ng t¸c gi¸o dôc m«i tr­êng/ gi¸o dôc b¶o tån ë ViÖt Nam, nhÊt lµ gi¸o dôc m«i tr­êng/ gi¸o dôc b¶o tån t¹i c¸c VQG vµ c¸c khu b¶o tån ®­îc lµm viÖc d­íi sù ®Þnh h­íng t­¬ng ®èi râ rµng: Gi¸o dôc m«i tr­êng ®­îc chÝnh thøc coi lµ mét trong nh÷ng chøc n¨ng, nhiÖm vô c¬ b¶n cña mét VQG/ khu b¶o tån. Bªn c¹nh ®ã, c¸c bé vµ ban ngµnh liªn quan (Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o, Bé khoa häc, c«ng nghÖ vµ m«i tr­êng...) còng nhËn thøc ®­îc tÇm quan träng cña c«ng t¸c nµy vµ ®ang nç lùc x©y dùng c¸c khung chÝnh s¸ch phï hîp ®Ó c¸c ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc m«i tr­êng/ gi¸o dôc b¶o tån cã c¬ héi ®­îc x©y dùng vµ triÓn khai thùc hiÖn t¹i cÊp c¬ së.

Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, xu h­íng ¸p dông ph­¬ng ph¸p tiÕp cËn cã sù tham gia cña ng­êi d©n trong b¶o tån vµ ph¸t triÓn ngµy cµng trë nªn phæ biÕn vµ trë thµnh mét ®iÓm thuËn lîi cho c«ng t¸c gi¸o dôc m«i tr­êng/ gi¸o dôc b¶o tån, bëi nã gãp phÇn ®¶m b¶o tÝnh bÒn v÷ng vµ hiÖu qu¶ cña c«ng t¸c gi¸o dôc vµ c«ng t¸c b¶o tån.

MÆc dï viÖc coi gi¸o dôc lµ mét trong nh÷ng ph­¬ng tiÖn c¬ b¶n ®Ó thùc hiÖn c¸c môc tiªu b¶o tån thiªn nhiªn ®ang ngµy cµng ®­îc chÊp nhËn mét c¸ch réng r·i ë ViÖt Nam, song kh¸i niÖm vµ ph­¬ng ph¸p gi¸o dôc nh»m tiÕn tíi b¶o tån thiªn nhiªn mét c¸ch hiÖu qu¶ vÉn cßn lµ mét vÊn ®Ò cÇn bµn c·i ë nhiÒu cÊp vµ nhiÒu ngµnh. §iÒu nµy ¶nh h­ëng mét c¸ch s©u s¾c tíi c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc thùc tÕ ë nh÷ng ®Þa bµn ®ang cÇn tíi gi¸o dôc m«i tr­êng/ gi¸o dôc b¶o tån mét c¸ch cÊp thiÕt nhÊt.

Trong luËn chøng kinh tÕ kü thuËt cña hÇu hÕt c¸c VQG vµ khu b¶o tån ë ViÖt Nam, gi¸o dôc m«i tr­êng ®­îc x¸c ®Þnh lµ mét trong nh÷ng chøc n¨ng/ nhiÖm vô hµng ®Çu, song cã mét thùc tÕ lµ n¨ng lùc cña c¸c c¸n bé VQG/ khu b¶o tån trong viÖc x©y dùng, thùc hiÖn, gi¸m s¸t vµ ®¸nh gi¸ c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc m«i tr­êng/ gi¸o dôc b¶o tån cßn nhiÒu h¹n chÕ. §Ó cã nh÷ng ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc m«i tr­êng/ gi¸o dôc b¶o tån l©u dµi vµ hiÖu qu¶, bªn c¹nh viÖc n©ng cao n¨ng lùc cho c¸c c¸n bé trùc tiÕp lµm c«ng t¸c gi¸o dôc cßn ph¶i cã mét bé m¸y qu¶n lý phï hîp, ®ång thêi ph¶i t¹o ra nh÷ng ®éng lùc ®Ó ng­êi lµm c«ng t¸c gi¸o dôc còng nh­ c¸c nhãm ®èi t­îng chñ ®éng tham gia vµo c¸c ho¹t ®éng thùc tÕ.

Ngoµi ra, cßn cã thÓ kÓ tíi c¸c khã kh¨n c¬ b¶n nh­ sù thiÕu ®ång bé trong c¸c ch­¬ng tr×nh b¶o tån thiªn nhiªn, ph¸t triÓn kinh tÕ vµ thiÕu nguån lùc ®Ó x©y dùng vµ triÓn khai c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc m«i tr­êng/ gi¸o dôc b¶o tån.

Gi¸o dôc b¶o tån/ gi¸o dôc m«i tr­êng t¹i c¸c VQG vµ khu b¶o tån -
h­íng tíi tÝnh bÒn v÷ng vµ hiÖu qña trong t­¬ng lai

Mét trong nh÷ng m« h×nh nªn xem xÐt cho c¸c ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc b¶o tån/ gi¸o dôc m«i tr­êng trong t­¬ng lai lµ B¶o tån - Gi¸o dôc - Ph¸t triÓn, trong ®ã gi¸o dôc b¶o tån/ gi¸o dôc m«i tr­êng ®­îc lång ghÐp vµo tÊt c¶ c¸c ho¹t ®éng cña mét VQG/ khu b¶o tån, ®¶m b¶o sö dông hîp lý vµ linh ho¹t ph­¬ng ph¸p tiÕp cËn cã sù tham gia cña ng­êi d©n trong b¶o tån vµ ph¸t triÓn. Bªn c¹nh ®ã, viÖc thùc hiÖn c¸c qu¸ tr×nh gi¸o dôc b¶o tån/ gi¸o dôc m«i tr­êng ph¶i ®­îc chó ý vµ xÕp ­u tiªn ngang tÇm víi c¸c néi dung gi¸o dôc, bëi ®ã chÝnh lµ ®iÒu kiÖn tiªn quyÕt ®Ó c¸c ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc ®¹t hiÖu qu¶ l©u dµi ®èi víi c«ng t¸c b¶o tån thiªn nhiªn.

PhiÕu ®¨ng ký tham gia m¹ng l­íi gi¸o dôc b¶o tån-
M¹ng l­íi gi¸o dôc m«i tr­êng ViÖt Nam

1. Hä vµ tªn (Fullname):

2. Ngµy, th¸ng, n¨m sinh (Date of birth):

3. Giíi tÝnh (Sex)

4. §Þa chØ liªn hÖ (Contact Address):

5. Chøc vô

6. Häc vÞ

7. Häc hµm

8. Ngo¹i ng÷

9. Nh÷ng viÖc liªn quan ®Õn gi¸o dôc b¶o tån ®· vµ ®ang thùc hiÖn

Ch÷ ký

Mét sè h×nh ¶nh t¹i Héi th¶o Gi¸o dôc B¶o tån